De kuur- en wellnesstraditie in Tsjechië is nog maar 200 jaar oud. Maar met 35 kuurplaatsen en alleen al in Karlovy Vary het enorme aantal van 75 kuurhotels met jaarlijks 85.000 buitenlandse kuurgasten is een reis naar het Boheemse woud wel op zijn plaats. Het toverwoord blijkt ‘drinken’.
Hoewel de meeste kuuroorden in Europa een Romeinse oorsprong hebben (ze werden 2000 jaar geleden feitelijk gebouwd als wasstraten voor soldaten) was Tsjechië voor de Romeinen te koud. Zo ontwikkelden de geneeskrachtige bronnen in het Boheemse woud zich pas rond 1800 in hun volle Barokke omvang. Inmiddels reizen gasten uit heel Europa, Rusland, en zelfs de Verenigde Staten en Canada af naar Tsjechië om zich aan het geneeskrachtige water te ‘laven’. Met als gevolg een omvangrijke kuur industrie!
Magie
SPA staat voor ‘Sanitas per Aqua’ – gezondheid door water. Als dit ergens van toepassing is, is het in Tsjechië, waar in het grootste kuuroord Karlovy Vary (het vroegere Carlsbad) jaarlijks bijna 100.000 mensen komen kuren. “Toch heerst in onze kuuroorden ondanks deze aantallen een aangename rust en is de uitstraling van vroeger gebleven”, geeft Pavla Janotková aan, die mij rondleidt. “Maar de gasten van nu treden dan natuurlijk ook wél in de voetsporen van beroemde vorsten, componisten en schrijvers, en kuren onder de kroonluchters van weleer”. En het flaneren over eeuwenoude colonnades, tussen royaal versierde Jugendstil gebouwen in de voetsporen van Goethe, Beethoven, tsaar Peter de Grote, Sisi, Wagner en Chopin heeft ook wel iets magisch…
Reden van het vertier en de vele reizigers is het alom aanwezige minerale water. “In Karlovy Vary wordt het water onder hoge druk vanaf 2000 meter diepte omhoog gestuwd tot een echte geiser (Voidlo). Het water wordt voor veel behandelingen toegepast, maar het meest bekend is toch wel de ‘drinkkuur’ “, geeft dr. Angela Franková aan, hoofd van de spavoorziening in het Sanssouci hotel.
Drinken
Karlovy Vary kent een lange traditie rond het in kaart brengen van de gunstige effecten van het drinken uit de 12 verschillende bronnen die de stad rijk is. Afhankelijk van de bron is het effect telkens verschillend, en het kuren wordt dan ook altijd begeleid door een arts. ”Het drinken gebeurt tegenwoordig heel beheerst, maar ooit werd 12 liter per dag voorgeschreven, voor minimaal 3 weken”, vertelt dr. Franková. Dat de huurtoiletten langs de rivier toen gretig aftrek vonden verbaast me niet…
Tegenwoordig is 3 bekers voor elke maaltijd voldoende. Het water heeft afhankelijk van de gebruikte bron een temperatuur van 30 tot 72 graden Celsius, veel natuurlijk koolzuur en tot wel 6 gram mineralen per liter. Dat is gunstig gebleken in de behandeling van stoornissen in darmen, gal, blaas, spijsvertering, stofwisseling, gewrichten en tandvleesproblemen. In Nederland is dat allemaal niet zo bekend, en daar begrijpen de 40.000 Russische gasten die de stad per jaar bezoeken helemaal niets van. Het drinken gebeurt al lopend, uit een speciale keramieken ‘tuitbeker’, en het is een koddig gezicht hoe de talloze kuurgasten haast in trance het water aandachtig, toegewijd, en in kleine slokjes nuttigen.
Nu bestaat ieder mens natuurlijk ook voor 70% uit water, waarbij alle mineralen en zouten letterlijk van levensbelang zijn om de verschillende processen in het lichaam goed te laten verlopen; van spijsvertering tot zuurstoftransport, van zenuwgeleiding tot immuunsysteem en warmtehuishouding. Maar iets van ‘geloven in’ zal ongetwijfeld ook een rol spelen…
Andere behandelingen
Van een heel andere orde is de Balneotherapie - het geheel van uitwendige behandelingen waarvoor het water en het minerale gas wordt gebruikt. Op alle mogelijke manieren kan men de vitaliteit van het eigen lichaam een extra ‘boost’ geven. Inhalering van het minerale water bijvoorbeeld wordt aanbevolen bij klachten aan de luchtwegen. Voor een betere bloedcirculatie en de stimulering van de hartfunctie kan worden gekozen voor Schotse wisselbaden, waarbij men wordt bespoten met harde stralen van afwisselend warm en koud water. En via pneumopunctuur worden kleine hoeveelheden CO2 via acupunctuurpunten onderhuids in het lichaam gebracht voor de lokale stimulering van de bloedsomloop. Minder Spartaans zijn de onderwatermassage, het parelbad, pakkingen, en het Kneipp voetenbad.
“Deze laatste behandelingen kunnen ook worden ingepast in het wellnessprogramma”, vertelt dr. Franková. “Het kuren wordt aanbevolen voor een minimale duur van 21 dagen. Onze Tsjechische gasten krijgen dat jaarlijks van hun verzekering vergoed. Bij onze westernburen is de ‘Krankenkasse’ inmiddels minder scheutig. Duitse gasten krijgen de behandelingen hooguit eens per drie jaar vergoed”. En voor de vele Russische gasten speelt dit helemaal niet – de nouveau riche met de grote Mercedes lacht om de Tsjechische behandelprijzen. Aeroflot heeft zelfs een apart kantoor in het Sansourci hotel.
Plaatselijke verschillen
Na Karlovy Vary is een bezoek aan Mariánské Láznĕ (het oude Marienbad) werkelijk een verademing. “We willen hier niet meer dan 15% Russen”, geeft marketing manager mw. Gutjahr van het Falkensteiner Hotel Grand Spa Marienbad onomwonden aan. “… en dan hooguit de goed opgeleiden, met een goed algemeen beschavingsniveau. Anders verliezen we onze overige gasten”. In Mariánské Láznĕ wordt inderdaad gekuurd op niveau. In de bibliotheek van het hotel schreef Strauss de eerste regels van zijn Donau Waltz. De Engelse Koning Edward had er een buitenverblijf. “De bronnen in Marienbad zijn koud en anders van samenstelling”, geeft stadsgids Josef Královec aan, “… daarom wordt het water uit onze bronnen altijd verwarmd en wordt het meer gebruikt om te relaxen dan bijvoorbeeld om te drinken”. Suites van 1050 euro per nacht zoals in hotel Pupp in Carlsbad vinden we in Marienbad niet. Wel het luxueuze ‘Neues Bad’, waar ontspanning, kuren, en schoonheid inderdaad aangenaam samenvloeien. En zo liggen de accenten overal in Tsjechië anders.
Wellness
In Carlsbad schreef men destijds voor om het minerale water al lopend te nuttigen, in de directe omgeving van de bron. Daarmee kreeg het kuren ook heel andere, sociale en ontspanningsdimensies - ’netwerken’, ’socializen’, en investeren in het algehele welbevinden kwamen hoog op de agenda. “En dat is gebleven”, vertelt Josef Královec. “Veel van de gasten hier in Mariánské Láznĕ komen juist voor de wellness programma’s”. We wandelen ‘das Neues Bad’ binnen en zien wat hij bedoelt. In een luxe van goudomrande spiegels zien we onder andere het keizerlijke bad, gasten die in het quasi-Romeinse badhuis zich laten verwennen door Tsjechische schonen, en een restaurant dat op de Titanic niet had misstaan.
In Hotel Grand Spa Marienbad dobber ik bij gedempt rood-blauw licht in het zoute bronwater puur voor ontspanning, en heeft ook het Turkse stoombad niet veel met kuren van doen. De gasten variëren in leeftijd van 30 tot 90 jaar, maar zien er niet uit of ze veel gezondheidsproblemen hebben. De wellness trend in Tsjechië is er een van ‘ontspannen’, maar wel dicht bij de bron, dat wil zeggen: veel op basis van water, sauna, stomen, fango, thalasso. Slechts op beperkte schaal zzijn er oosterse invloeden zoals Japanse Shiatsu-massage, voetreflex massage, Scen Tao. Verder gaande holistische of Ayurvedische benaderingen hebben we niet gezien. De inrichting is westers, met een luxe, wat nostalgische uitstraling, en men wil beslist niet (wat op veel plaatsen wel gebeurt) dat de cosmetica fabrikanten zich met die inrichting bemoeien. Chapeau!!
Beauty
In de beautyruimte van het grote Jugendstil Hotel Grand Spa Marienbad praat ik verder met Ludmilla Gutjahr. “Gezien de wat hogere leeftijd van onze gasten, komen de meesten om te kuren en te ontspannen. ‘Beauty’ neemt maar een bescheiden deel in van onze 2500 m2 grote wellnessafdeling”. En 1,5 voltijd schoonheidsspecialist op 35 spa-medewerkers is inderdaad bescheiden. De inrichting is erg vergelijkbaar met die van de kleinere salons in Nederland. Tot de behandelmogelijkheden behoren: klassieke massage, lymfedrainage, lichaamspeelings, manicure, pedicure, en gezichts-behandelingen. In ‘das Neues Bad’ gaan de behandelmogelijkheden wat verder. Daar zie ik ook een cosmetische laserpraktijk. Een arts uit Praag werkt er twee dagen per week zijn salaris bij…
Tekst: Arjan Mulder
Dit artikel is in aangepaste vorm verschenen in het vakblad De Schoonheidsspecialist.
- Meer info en foto’s: Grand Spa Marienbad , Tsjechisch Verkeersbureau
- Bekijk de locaties op de kaart
